Giải mã định kiến: Thế hệ trẻ không "lười đọc", họ đọc có mục đích
Trong nhiều năm, dư luận thường dấy lên mối lo ngại rằng mạng xã hội và các nền tảng giải trí nhanh đang khiến giới trẻ dần quay lưng với sách. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ kinh doanh thực tế, ông Phạm Nam Thắng – Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc FAHASA Retail – lại đưa ra một góc nhìn hoàn toàn trái ngược.
Người trẻ không hề bỏ đọc. Cái thay đổi không nằm ở việc họ có lật mở trang sách hay không, mà nằm ở tư duy đọc có chọn lọc và mang tính chủ đích cao hơn.
Trước quan điểm cho rằng người trẻ ngày càng rời xa sách, ông Phạm Nam Thắng chia sẻ: "Thực ra chúng tôi không thấy xu hướng hay văn hóa đọc đang giảm đi. Ngược lại, văn hóa đọc hiện nay tinh tế hơn và sâu hơn. Người trẻ đọc sách có chủ đích hơn. Họ tìm đến sách để phục vụ mục tiêu phát triển bản thân hoặc cập nhật những xu hướng mới của thế giới".
Khác với các thế hệ trước vốn đọc sách theo thiên hướng tích lũy tri thức chung hoặc giải trí đơn thuần, thế hệ trẻ ngày nay tìm đến sách như một công cụ giải quyết trực diện các bài toán thực tế. Họ quan tâm mạnh mẽ đến các tác phẩm phát triển bản thân, kỹ năng sống, cùng các xu hướng tri thức mới nhất như Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ, kinh tế số... Sự chuyển dịch này cho thấy văn hóa đọc không hề suy giảm hay biến mất; nó chỉ đang khoác lên mình một hình thái chủ động, thực tế và sâu sắc hơn.
Sự bùng nổ của các sàn thương mại điện tử giúp việc mua một cuốn sách chỉ mất vài cú chạm trên màn hình smartphone. Thế nhưng, tiện ích mua sắm trực tuyến lại thiếu đi một yếu tố cốt lõi: Trải nghiệm không gian văn hóa.
"Cuối tuần thì các nhà sách FAHASA luôn rất đông. Khách hàng đến đây không chỉ để mua sách mà còn để trải nghiệm không gian văn hóa, cha mẹ đưa con đến đọc sách cùng nhau. Đó là lý do chúng tôi tin tưởng tiếp tục mở rộng hệ thống trong nhiều năm tới", ông Thắng chia sẻ.
Đó chính là cơ sở để FAHASA kiên trì đặt cược vào hệ thống nhà sách vật lý. Khi mức sống gia tăng, nhu cầu của người dân không chỉ dừng lại ở việc sở hữu một sản phẩm, mà là tìm kiếm một không gian để chậm lại, kết nối và trải nghiệm. Khoảnh khắc cha mẹ cùng con đọc sách mỗi cuối tuần, hay cảm giác tự tay lật mở từng trang sách trong một không gian yên bình là giá trị mà không thuật toán bán hàng trực tuyến nào có thể tái tạo.
Do đó, nhà sách truyền thống trong chiến lược của FAHASA không còn là "kho chứa sách", mà đã chuyển mình trở thành không gian văn hóa.
Bài toán thương mại: "Mồi câu" xu hướng và vị thế trung tâm của Sách
Nhìn vào các nhà sách FAHASA hiện đại, không khó để nhận ra sự xuất hiện dày đặc của các vật phẩm "hot trend" như Pop Mart, Labubu, Pokémon, bên cạnh các gian hàng văn phòng phẩm và quà tặng. Thực tế này từng dấy lên nghi ngại về việc giá trị cốt lõi của nhà sách bị "pha loãng".
Tuy nhiên, đây lại là một chiến lược kinh doanh cực kỳ bài bản. Với 40% doanh thu đến từ các ngành hàng bổ trợ, FAHASA sử dụng các sản phẩm xu hướng này như một "nhịp cầu" để kéo người trẻ bước qua cánh cửa nhà sách. Khi sự tò mò ban đầu dẫn họ đến đây, chính không gian văn hóa được bài trí chỉn chu xung quanh sẽ tự động khơi gợi nhu cầu đọc: “FAHASA sẽ phối hợp cùng các đối tác chiến lược không chỉ nhập khẩu mà còn phát triển thêm nhiều bộ sưu tập IP mới để mang đến những trải nghiệm mới mẻ và đẳng cấp hơn cho khách hàng”.
Tương tự, việc kết hợp các hình thức giải trí như workshop, cosplay hay ra mắt sách truyền thông không phải là sự "giải trí hóa" việc đọc, mà là cách trẻ hóa phương thức tiếp cận. Miễn là tri thức vẫn giữ vị trí trung tâm, mọi hình thức sáng tạo đều đóng vai trò mở rộng biên độ cho văn hóa đọc.
Tầm nhìn nửa thế kỷ: Tạo giá trị khác biệt từ sự kiên định
Nhìn lại hành trình 50 năm, sự kiên định của FAHASA với sách truyền thống giữa kỷ nguyên số phản ánh một bản lĩnh kinh doanh rõ ràng. Doanh nghiệp chọn cách phát triển song song: Dùng thương mại điện tử để tối ưu sự tiện lợi, nhưng lấy hệ thống nhà sách vật lý làm "mỏ neo" cảm xúc và giá trị thương hiệu.
Nói về triển vọng của ngành sách, ông Thắng nhận định: "Chúng tôi tin rằng, trong một xã hội đang phát triển rất mạnh về kinh tế thì giáo dục và văn hóa cũng sẽ phát triển rất mạnh. Do đó, ngành sách và các sản phẩm văn hóa vẫn còn rất nhiều dư địa tăng trưởng trong tương lai."
Bên cạnh đó, việc hợp tác với các tập đoàn phát hành sách quốc tế lớn như Kinokuniya (Nhật Bản) hay Kyobo (Hàn Quốc) còn mở ra định hướng đưa tri thức Việt ra thế giới và mang tinh hoa thế giới về nội địa.
Giữa lúc phần lớn các thương hiệu bán lẻ đang lao vào cuộc đua khốc liệt trên màn hình điện thoại, việc FAHASA chấp nhận đầu tư mạnh mẽ cho những không gian thực tế chính là câu trả lời đắt giá: Trong một thế giới ngày càng ảo, những giá trị "chạm" được ngoài đời thực mới chính là thứ tạo nên sự bền vững.
