Hiện tượng El Nino xuất hiện dấy lên lo ngại về thời tiết và nhiệt độ như nắng nóng đỉnh điểm, nhiệt độ mặt nước biển nóng hơn, các đợt mưa bão lớn sẽ xảy ra...
Trung tâm dự báo khí hậu - Cục quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA) thời gian qua đã xác nhận, hiện tượng El Nino đã xuất hiện trở lại và nhiều khả năng những hiện tượng thời tiết cực đoan trong năm nay sẽ không tránh khỏi. Hiện tượng thời tiết này xảy ra gần nhất vào năm 2018 - 2019 và diễn ra trung bình từ 2 đến 7 năm một lần.
Sau ba năm liên tiếp với sự tồn tại của hiện tượng La Nina - Hiện tượng hình thái khí hậu khiến nhiệt độ toàn cầu giảm nhẹ, thì El Nino đã quay thật sự trở lại, khi đó nhiệt độ mặt nước biển trung bình ở khu vực xích đạo trung tâm cũng như phía Đông Thái Bình Dương trong tuần đầu tháng 5/2023 đã tăng lên và hiện tại đang cao hơn mức TBNN khoảng 0,4 độ.
Các quốc gia trên thế giới thông tin, tuần này Australia cảnh báo El Nino đổ bộ và khiến thời tiết trở nên cực nóng, khô hạn sẽ dễ gây ra cháy rừng dữ dội. Về phía Nhật Bản, các nhà chức trách đưa tin, hiện tượng El Nino đang phát triển sẽ là một trong những nguyên nhân dẫn đến mùa xuân năm nay sẽ trở nên ấm áp nhất được ghi nhận ở đất nước mặt trời mọc.
Hầu hết những năm khô hạn và nóng bức nhất trong lịch sử thế giới đều xuất phát từ những năm có sự xuất hiện của El Nino.
Các nhà khoa học lo ngại El Nino có thể sẽ kéo dài đến mùa xuân và mạnh dần trong năm sau, dẫn đến năm 2024 sẽ trở thành năm nóng nhất trong lịch sử thế giới, và sau đó những tác động của El Nino sẽ giảm dần.
Ngoài ra, năm 2016 được ghi nhận là năm nóng nhất thế giới. Các nhà khoa học ước tính rằng, El Nino ở Thái Bình Dương đã “góp phần” 0,12 độ C vào mức nhiệt nóng lên của toàn cầu.
Nhưng do hiện tượng thời tiết thường ảnh hưởng đến nhiệt độ của khu vực, vì vậy không phải tất cả khu vực trên trái đất đều nóng lên giống nhau. Việc xuất hiện El Nino (hiện tượng nắng nóng kỷ lục và khô hạn) sẽ ảnh hưởng tương đối lớn đến các hoạt động kinh tế - xã hội, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp trên toàn cầu.
El Nino tác động đến thời tiết Việt Nam như thế nào?
Trong thời điểm El Nino xuất hiện, sự thay đổi rõ rệt và dễ nhận thấy nhất chính là sự thay đổi về nhiệt độ. Trước đó, vào tháng 4-5/2023, cả nước Việt Nam đã đón nhiều đợt nắng nóng kéo dài cực độ vượt qua giá trị lịch sử ghi nhận.
Ở hầu hết các khu vực trên cả nước trong điều kiện có El Nino, nhiệt độ trung bình hàng tháng có xu hướng cao hơn mức bình thường; hiện tượng nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn. Trong khi đó, nhiệt độ trung bình hàng tháng đều cao hơn mức bình thường, mùa đông chênh lệch rõ rệt so với mùa hè, các khu vực ở phía Nam chịu tác động nhiều hơn so với các khu vực ở phía Bắc.
Như các nhà khoa học đã dự đoán như trên, thì hiện tượng El Nino có thể kéo dài đến mùa xuân. Vì vậy số đợt không khí lạnh trong năm 2023 - 2024 ở nước ta dự báo sẽ ảnh hưởng ít hơn bình thường. Đồng nghĩa thời gian của các đợt không khí lạnh ở Việt Nam sẽ kết thúc sớm hơn bình thường.
Bên cạnh đó, El Nino cũng sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của bão/ATNĐ. Có thể không nhiều nhưng sẽ tập trung chủ yếu vào giữa mùa, tính chất dị thường hơn cả về quỹ đạo cũng như cường độ.
Thống kê trung bình mỗi năm sẽ có từ 5 đến 7 trận xoáy thuận nhiệt đới (XTNĐ), bao gồm bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) gây ảnh hưởng đến nước ta, trung bình mỗi tháng 0,58 cơn bão xảy ra. Trong những năm có sự xuất hiện của El Nino, trung bình mỗi tháng sẽ có khoảng có 0,42 cơn, ít hơn TBNN khoảng 28% và thường tập trung vào giữa mùa bão trong tháng 7, tháng 8 và tháng 9.
Với những ảnh hưởng như nắng nóng, khô hạn, ít mưa, El Nino còn gây ra tình trạng thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích trên cả nước với mức từ 25 đến 50% (rõ rệt nhất là khu vực Bắc Trung Bộ). Vì vậy sẽ có nguy cơ xảy ra khô hạn cục bộ, hoặc diện rộng trong thời gian xảy ra hiện tượng này.
Đặc biệt, những khu vực cần dùng nhiều nước để phục vụ nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. Thì trong các tháng mùa khô năm 2023, đề phòng tình trạng ít mưa kéo theo hiện tượng hạn hán, xâm nhập mặn, thâm hụt nước trong những tháng đầu của năm 2024 trên phạm vi toàn quốc.
Với ví dụ điển hình nhất về tác động của El Nino đã gây ra là các đợt hạn mặn kỷ lục vào năm những năm 2015 - 2016 và 2019 - 2020.
Tuy nhiên, cũng có một số đợt El Nino xảy ra có thể gây ra nhiều biến động như lượng mưa, bão/ATNĐ, điển hình như: El Nino vào vào cuối tháng 7 năm 2015 tại Quảng Ninh đã xuất hiện đợt mưa lớn lịch sử.
Năm 2002, El Nino vẫn xuất hiện đợt mưa bão và gây lũ lớn trên các khu vực, cụ thể như: Sông Hồng - Tỉnh Thái Bình xuất hiện lũ lớn trên báo động (BĐ) 3 vào tháng 7 đầu tháng 8; Đợt lũ lớn ở Trung Bộ vào cuối tháng 9 với sự xuất hiện trận lũ lịch sử trên thượng nguồn sông Cả (tỉnh Hà Tĩnh).
Vào năm 2009, xuất hiện cơn bão số 9 (Ketsana) tiến vào địa phận các tỉnh Quảng Nam - Quảng Ngãi gây ra đợt lũ lớn trong lịch sử vào cuối tháng 9. Về phía khu vực Nam Bộ cũng đã từng xuất hiện trận lũ lớn kéo dài ở đồng bằng sông Cửu Long. Đỉnh điểm là trận lũ năm 2009, ở các sông chính từ tỉnh Quảng Bình đến Phú Yên đều vượt báo động 3, gây ra tình trạng ngập lụt trầm trọng từ tỉnh Quảng Bình đến Khánh Hòa và Kon Tum.
Ảnh: Tổng hợp
