Bí kíp "vượt ải" môn tiếng Anh như người bản địa

"Không quá khó để học tiếng Anh như nhiều bạn học sinh vẫn tưởng, cơ bản chỉ là tâm lý khi thấy "chướng ngại vật" mà thôi"

Theo thống kê của Hội đồng Anh hiện nay trên thế giới có hơn 1,5 tỷ người nói Tiếng Anh trong đó có 54 quốc gia sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ chính thống. Trong bối cảnh toàn cầu hoá, biết tiếng Anh là điều không thể thiếu để trở thành công dân toàn cầu. Tuy vậy, nhiều người Việt Nam hiện nay vẫn còn gặp khó khăn trong việc học ngôn ngữ này. Vậy đâu là nguyên nhân cũng như giải pháp?

Tự đặt câu hỏi động lực

Trong buổi nói chuyện tại chương trình Talk VietNam phát sóng trên kênh VTV4 ngày 20/12, ông Vasanth Gopalan (chuyên gia lập trình ngôn ngữ tư duy) cho rằng: “Với nhiều người, tiếng Anh không phải là tiếng mẹ đẻ nên nhiều người sẽ thấy khó bởi vì mỗi chúng ta đều bị ảnh hưởng tư duy tiếng mẹ đẻ như tiếng Ấn, tiếng Việt…”. Như thế có nghĩa là mỗi chúng ta đều được lập trình để nói thứ ngôn ngữ của mình theo một cách riêng. Vậy nên việc học điều gì mới mẻ lại trở nên khó khăn, nhiều người tự hỏi: “Sao phải học tiếng Anh?”. Câu hỏi này giúp chúng ta quay trở về vấn đề động lực của mỗi người.

Mr Vas cũng chỉ ra rằng: “Tại sao phải học tiếng Anh, học tiếng Anh để làm gì, nó có lợi ích gì? Nếu không trả lời được điều này việc học sẽ phí thời gian. Nếu không có mục tiêu học, mọi việc đều trở thành nghĩa vụ”. Khi bạn cảm thấy tiếng Anh là cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, cuộc sống của bạn thì ngay lập tức nó sẽ thôi thúc bạn học bằng mọi cách.

Tiếng Anh là một ngôn ngữ mới nhưng không phải quá khó với người Việt bởi hệ chữ cái của người Việt gần giống với hệ chữ cái trong Tiếng anh. So với các nước trong khu vực như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản… thì người Việt ít bị mắc lỗi chính tả khi viết tiếng Anh nhưng lại rất yếu về mặt giao tiếp trong đó có ngữ âm.

Chúng ta không thể đổ lỗi cho bất kỳ ai hay nguyên nhân nào cái chính vẫn là ở bản thân chúng ta, chưa nhận biết được tầm quan trọng của tiếng Anh thì sẽ không bao giờ học tiếng Anh một cách chủ động.

Học tiếng Anh qua tư duy

Mr. Vas chia sẻ: “ Tư duy là vấn đề tuy nhiên vấn đề bắt nguồn từ mục đích và tầm quan trọng của động lực trong việc học. Động lực bắt nguồn từ mục đích, cần phải tác động lên chính tiềm thức của người học để người học, học một cách chủ động.” Nếu một người học trong tiềm thức thì điều gì sẽ xảy ra?

NLP- tư duy ngôn ngữ lập trình giúp tiết kiệm thời gian, sức lực mà bạn đáng phải bỏ ra để tiếng hành một kỹ năng nào đó. Như vậy chúng ta cần rèn luyện tiềm thức của bản thân, tư tưởng về ngôn ngữ và giao tiếp trong não bộ.

Não của chúng ta không phân biệt được chúng ta đang giao tiếp thật hay chỉ là trong tâm trí. NLP sẽ làm được điều đó, đó là cách NLP giúp tăng khả năng học tiếng Anh của người học, nhận thức từ trong tiềm thức và hành động một cách chủ động.

Hiểu đơn giản thì lập trình ngôn ngữ NLP là một phương pháp áp dụng cho việc dạy học, giúp học viên điều khiển não bộ và thúc đẩy, cải thiện hành vi của họ.

Trong phương pháp NLP thì động lực rất quan trọng, mỗi học viên cần có một lý do, một động lực rõ ràng để học tiếng Anh, từ những động lực đơn giản nhất cho đến những động lực tác động lớn đến cuộc đời.

Học tiếng Anh để có việc làm, học Tiếng anh để nuôi sống bản thân, học tiếng Anh để không bị lạc hậu…những động lực học tiếng Anh cần phải được liệt kê ra và quan trọng hơn nữa nó phải tác động đến tiềm thức bắt ta phải suy nghĩ và trằn trọc về nó.

Đừng học ngữ pháp quá nhiều

Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất. Nếu bạn muốn thi điểm cao, hãy học ngữ pháp, còn nếu bạn muốn nói được tiếng Anh thành thạo, hãy cố gắng để học tiếng Anh mà không học nhiều ngữ pháp!

Học nhiều ngữ pháp sẽ làm chậm quá trình giao tiếp của bạn. Khi nói bạn sẽ nghĩ về các nguyên tắc ngữ pháp để tạo thành câu thay vì nói một cách tự nhiên như người bản ngữ. Nên nhớ rằng rất ít người nói tiếng Anh biết quá 20% các nguyên tắc ngữ pháp. Thực tế là nhiều học sinh Việt Nam biết nhiều ngữ pháp hơn cả người bản ngữ nhưng lại không nói được một câu tiếng Anh trôi chảy!

Ví dụ, khi bạn học nói Tiếng Anh qua phim ảnh, hay học nói qua việc giao tiếp với người bản xứ, bạn đừng chăm chăm ghi chép hay định hình mẫu câu họ nói. Hãy chỉ cố nắm bắt ý, và nếu có thể, hãy diễn đạt lại ý của họ theo cách hiểu của mình (nếu có thời gian tự luyện tập). Người bản xứ, thực sự, khi giao tiếp, họ cũng không dùng quá nhiều mẫu câu phức tạp như gián tiếp, bị động, giả thiết nếu thì… đâu, họ thường chỉ dùng vài thì nhất định: hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, hiện tại hoàn thành, tương lai gần, tương lai đơn… Bạn có để ý không? Khi nghe họ nói, nhiều khi chúng ta chỉ nắm bắt “key word” và ngược lại, người nước ngoài cũng vậy, họ sẽ nắm bắt “key word” trong câu bạn nói để giao tiếp, chứ không quá chú trọng bạn đặt câu “văn hoa”, “bay bổng” thế nào?

Có một nghiên cưu đã chỉ ra rằng, học tiếng Anh ghi nhớ bằng hình ảnh sẽ giúp ghi nhớ tốt hơn tới 400%. Nếu bạn từng thấy giáo trình của Aten, bạn sẽ thấy chúng được vẽ và sắp xếp hoàn toàn bằng hình ảnh, vô cùng sinh động và dễ nhớ.

Để nói được Tiếng Anh, hay đơn giản là diễn đạt được ý muốn của mình, bạn có thể linh hoạt các cách nói. Đầu tiên, tất nhiên sẽ chỉ nói rất đơn giản, chưa hay, nhưng khi bạn thấy mình nói được, người nghe hiểu được, thì lúc đó, bạn sẽ thấy có động lực hơn nhiều, và thấy Tiếng Anh không đáng sợ như bạn từng nghĩ. Đầu tiên cứ như vậy đã, sau đó, bạn có thể học được nhiều cách nói ý nhị hơn, hài hước và tự nhiên hơn.

Mình lấy ví dụ đơn giản, như khi bạn muốn diễn đạt ý “Bạn có thấy khó chịu về giao thông ở Việt Nam không?”. Trong lúc nói, bạn không nghĩ ngay ra từ “khó chịu” như bạn nghĩ trong đầu, vậy thì chúng ta có thể linh hoạt thay bằng các cách diễn đạt khác, đơn giản hơn, nhưng vẫn có ý như vậy. “Do you like the traffic in Vietnam?”, “Are you used to moving in the street in Vietnam?” hay thậm chí là “How do you feel about the traffic in Vietnam?”… Dù các cách diễn đạt khác nhau, câu trả lời bạn nhận được vẫn sẽ đúng ý mà bạn cần nghe. Nếu không thích, hay khó chịu, họ sẽ phàn nàn. Nếu thích, họ sẽ tươi cười khen. Mình từng gặp một vài người bạn nước ngoài, họ nói “tắc đường” như đặc sản của Việt Nam vậy, và ở Việt Nam có nhiều cây xanh, nên đợi tắc đường cũng rất vui, có thời gian để ngắm nhìn mọi người xung quanh. Cuộc sống như ngừng lại vài giây vậy.

Ở đây, mình đang chủ yếu đang hướng tới Tiếng Anh giao tiếp đời sống hằng ngày bạn nhé, miễn là bạn phát âm chuẩn để người nghe hiểu, còn ngữ pháp không thực sự quan trọng, vì đối phương thường sẽ dựa vào hoàn cảnh (context) để hiểu. Còn trong một số bài thi nói, ví dụ như Ielts chẳng hạn, các giám khảo sẽ đánh giá rất kĩ ngữ pháp từng câu. Để đạt điểm cao các kì thi nói như vậy, bạn nên đảm bảo mình dùng đúng ngữ pháp trước khi cố gắng sử dụng những mẫu câu đa dạng.

Học cụm từ

Đa số các bạn hay cố nhớ các từ vựng riêng lẻ, sau đấy dùng quy tắc ngữ pháp để nối từ đặt câu, nhưng có vẻ rất khó khăn bạn để đặt một câu chính xác mà không toát mồ hôi! Thật ngạc nhiên là nhiều bạn biết rất nhiều từ vựng nhưng lại không thể nói một câu tiếng Anh. Lý do có lẽ là các bạn không bao giờ học cụm từ. Khi trẻ em học ngôn ngữ, chúng học cả từ và cụm từ. Tương tự, bạn cần học cả cụm từ. (Ví dụ: I used to.. tôi thường làm gì đó trong quá khứ.: I used to play soccer when I was in high school, I used to swim in the river near my house, ect)

Không chỉ học cụm, mà như bạn thấy, Tiếng anh có cực, cực nhiều câu và ngữ cố định, như kiểu chỉ cần trong trường hợp phù hợp, là họ dùng luôn câu đó. Cũng như trong Tiếng Việt mình, hay có câu “Đùa à?”, tiếng Anh có “Are you kidding me?”… Đó là ví dụ tiêu biểu cho việc học cả câu, cụm, mà nhiều bạn vẫn áp dụng khá thành công.

Khi diễn đạt sự ngạc nhiên, không tin nổi, người nước ngoài có một vài ngữ cố định rất hay dùng: “Unbelieveable”, “Awesome” ,”Amazing”… (các tính từ cảm thán) hay “Shut up”, “ Are you kidding?”, “Impossible”, “Get out of here”… Bạn có thể học sẵn vài cách, để khi tới lúc nghe được thông tin kinh ngạc, có thể ố á “rất Tây” và tự nhiên như người bản xứ. J Cách này áp dụng cả cho các trường hợp khác: câu chào hỏi, câu khen, câu phàn nàn, … Học được các câu, cụm từ, ngữ cố đinh sẵn trong càng nhiều trường hợp càng tốt, bạn sẽ phản ứng tự nhiên hơn, và có thời gian “câu kéo” để nghĩ ý muốn nói tiếp theo.

Nhân tiện, không chỉ riêng người học tiếng, mà tới cả người bản xứ, cũng có lúc bối rối, không biết diễn đạt ý như thế nào, bạn có thể học một vài cụm từ “câu giờ” để tránh cuộc giao tiếp rơi vào im lặng. Ví dụ như: “well” , “you know”, “what can i say?”, “um,” “i don’t know how to say?”…

Tự tạo môi trường tiếng Anh

Việc bạn nói được một ngoại ngữ không liên quan gì đến việc bạn có thông minh hay không. Bất cứ ai cũng có thể học nói bất cứ ngôn ngữ nào, giống như việc chúng ta đều có thể nói được tiếng Việt thành thạo. Dù bạn thông minh hay không, dù bạn giỏi hay không, bạn vẫn có thể nói ít nhất một ngôn ngữ.

Tuy nhiên, điều này chỉ có thể khi bạn ở trong một môi trường mà nhiều người cùng nói một ngôn ngữ và bạn được nghe ngôn ngữ đó quá nhiều đến mức việc bắt chước và nói được hoàn toàn tự nhiên và dễ dàng, chẳng hạn như việc bạn nghe thấy mọi người nói tiếng Việt và bạn bắt đầu tập nói tiếng Việt. Đơn giản? Việc học tiếng Anh cũng vậy, chỉ cần có một môi trường mọi người nói tiếng Anh và bạn tập nói tiếng Anh thì chẳng mấy bạn sẽ nói được tiếng Anh thành thạo.

Nếu không có điều kiện ra nước ngoài hay đến một cơ sở dạy tiếng Anh, bạn có thể tự tạo môi trường cho mình bằng cách nghe và đọc qua Internet, truyên hình, radio, hay bất cứ phương tiện nào sử dụng tiếng Anh. Bạn có thể tranh thủ lúc rảnh rỗi, lúc tập thể dục, lúc lái xe.. để nghe hoặc đọc tiếng Anh. Nghe liên tục, đọc liên tục sẽ giúp bạn tiến bộ rất nhanh

Vasanth Gopalan (chuyên gia lập trình ngôn ngữ tư duy)

Từ khoá:   Tiếng Anh    bí kíp    chuyên gia    vượt ải   

VIDEO ĐƯỢC QUAN TÂM NHIỀU